• Nieuws
  • Contact
  • Engels
  • Duits
  • Zoek

Archeologiemuseum provincie Noord-Holland

  • Nieuws
  • Contact
  • Engels
  • Duits
  • Zoek
  • Plan je bezoek
    • Tickets
    • Tijden en prijzen
    • Adres en route
    • Toegankelijkheid
    • Scholen
    • Groepen
    • Zaalhuur
    • Museumwinkel
    • Museumcafé
  • Zien en doen
    • Agenda
    • Tentoonstellingen
    • Families & kinderen
    • Rondleidingen
  • Collectie en onderzoek
    • Over het archeologisch depot
    • Publicaties
    • Vondst melden
  • Vondsten en verhalen
  • Over ons
    • Over Huis van Hilde
    • Provincie Noord-Holland & Huis van Hilde
    • Vacatures
    • Vrijwilliger worden?
    • Stage lopen?
  • Koop tickets
  • Menu Menu

Reizende bronstijdtentoonstelling – Wat loodisotopen ons vertellen over het verleden’

Waar komt het koper in bronzen voorwerpen vandaan?

Hoe kwamen bronstijdsamenlevingen in Nederland aan het metaal voor hun sieraden, gereedschappen en wapens? Die vraag staat centraal in de reizende tentoonstelling over het loodisotopenproject. Deze tentoonstelling is nu te zien in Huis van Hilde in Castricum.

In een educatieve Labkar ontdek je met replica’s en interactieve spellen hoe onderzoek naar brons werkt. De tentoonstelling is geschikt voor jong en oud. Bekijk bronstijdvoorwerpen en ga zelf op onderzoek uit en ontdek waar het kopererts vandaan komt waarmee deze voorwerpen zijn gemaakt.

Brons vertelt een verhaal

Brons bestaat vooral uit koper, met een kleine hoeveelheid tin. Deze metalen komen niet in de Nederlandse bodem voor. Toch gebruikten mensen hier al duizenden jaren geleden bronzen voorwerpen. Het metaal moest dus van ver komen.

Om meer te weten te komen over metaalcirculatie en uitwisselingsnetwerken in de bronstijd, startte de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in september 2023 het onderzoeksproject #Let’sHubNL. Bronstijdloodisotopen in Nederland. Onderzoekers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bestudeerden en bemonsterden ruim 200 archeologische bronzen voorwerpen uit de periode 2200 tot 600 voor Christus: 184 objecten uit Nederland en 17 uit Vlaanderen.

Zij keken onder meer naar kleine hoeveelheden andere metalen in het koper, zoals nikkel, zilver, antimoon en arseen. Ook onderzochten zij de verhouding tussen loodisotopen.

Elk mijngebied heeft daarin een eigen combinatie, vergelijkbaar met een vingerafdruk. Die kenmerken blijven herkenbaar, ook nadat kopererts is verhit, gesmolten en gemengd met tin tot brons. Daardoor kunnen onderzoekers vaak herleiden uit welke mijnregio het kopererts afkomstig is.

Verbonden met Europa

Het onderzoek laat zien dat bronstijdsamenlevingen in Nederland en Vlaanderen deel uitmaakten van grote Europese uitwisselingsnetwerken. Het koper kwam uit verschillende gebieden en de herkomst veranderde door de tijd.

In de vroege bronstijd, van 2200 tot 1800 voor Christus, kwam koper onder meer uit Spanje, Servië en Slowakije. Vanaf ongeveer 1600 voor Christus werd koper gebruikt uit de Mitterberg-mijnen in Oostenrijk en de Great Orme-mijnen in Wales. Vanaf circa 1200 voor Christus kwam kopererts uit de omgeving van Trentino in Italië.

In deze latere periode werd brons vaker opnieuw gebruikt. Ook voegden makers steeds vaker lood toe aan de legering. Soms is de oorspronkelijke herkomst van het koper daardoor niet meer te achterhalen. Wel blijkt dat dit lood uit Engeland kwam.

De ligging aan de Noordzee, bij grote rivieren en goed bevaarbare rietveenmoerassen maakte de delta waarschijnlijk tot een belangrijke schakel in deze contacten. Mensen en voorwerpen reisden over grote afstanden. De bronstijdboeren in Nederland en Vlaanderen maakten deel uit van uitgestrekte Europese uitwisselingsnetwerken.

Een kleine priem uit Velsen-Waterland is een van de voorwerpen die dit verhaal vertelt. Onderzoek laat zien dat het koper voor dit voorwerp een reis van ruim 1.500 kilometer heeft afgelegd.

Volg de Labkar

De tentoonstelling is tot eind maart 2027 te zien in Huis van Hilde. Daarna reist de Labkar door Nederland langs ongeveer twintig musea, tot circa 2030.

De Labkar is een mobiele, educatieve expositie met replica’s en interactieve spellen. Naast deze labkar is in Huis van Hilde ook een vitrine met de bronstijdvoorwerpen te zien die voor het onderzoek beschikbaar zijn gesteld.

Het onderzoek is gefinancierd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en uitgevoerd in samenwerking met verschillende partners.

Actueel in Huis van Hilde:

Start reizende bronstijdtentoonstelling

Mededelingen, Nieuws

Ontdek wat loodisotopen vertellen over de herkomst van koper in bronzen voorwerpen.

Lees meer
17-11-2026/door Sylvia Belien
https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2026/11/MEES20261115-8867-e1794925302705.jpg 1254 2560 Sylvia Belien https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2020/12/HvH_museum_logo.svg Sylvia Belien2026-11-17 15:26:042026-11-17 15:35:36Start reizende bronstijdtentoonstelling

Castricum derde ‘Buitenpoort’ van Nederland

Mededelingen

Direct de natuur in vanaf station Castricum. Combineer je bezoek met een mooie wandeling!

Lees meer
03-09-2026/door communicatie@huisvanhilde.nl
https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2026/09/Castricum-opening-buitenpoort-1.jpg 550 928 communicatie@huisvanhilde.nl https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2020/12/HvH_museum_logo.svg communicatie@huisvanhilde.nl2026-09-03 16:03:512026-09-03 16:03:54Castricum derde ‘Buitenpoort’ van Nederland

Serie over het Palmhoutwrak – nu te zien op NH

Mededelingen

Bekijk de achtdelige serie over de geheimen van het Palmhoutwrak.

Lees meer
28-08-2026/door communicatie@huisvanhilde.nl
https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2026/08/Schermafbeelding-2026-08-28-164621.jpg 858 1730 communicatie@huisvanhilde.nl https://www.huisvanhilde.nl/wp-content/uploads/2020/12/HvH_museum_logo.svg communicatie@huisvanhilde.nl2026-08-28 16:33:322026-11-17 15:44:17Serie over het Palmhoutwrak – nu te zien op NH


Meer nieuws
Aanmelden voor de nieuwsbrief

Openingstijden:
di t/m vr: 10-17 uur
za & zo: 11-17 uur

Uitzonderingen:
Tijden en prijzen

Bezoekadres:

Westerplein 6

1901 NA Castricum

Adres en route

Telefoon balie:

023 – 514 32 47

Volg ons:

Prijzen & Tickets
Privacy - Gebruiksvoorwaarden
Link naar: Start reizende bronstijdtentoonstelling Link naar: Start reizende bronstijdtentoonstelling Start reizende bronstijdtentoonstelling
Scroll naar bovenzijde Scroll naar bovenzijde Scroll naar bovenzijde

Deze website gebruikt cookies. Als u doorgaat met deze site, gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

OKLees meer

Cookie en privacy instellingen



Hoe wij cookies gebruiken

We kunnen vragen om cookies op uw apparaat te plaatsen. We gebruiken cookies om ons te laten weten wanneer u onze websites bezoekt, hoe u met ons omgaat, om uw gebruikerservaring te verrijken en om uw relatie met onze website aan te passen.

Klik op de verschillende rubrieken voor meer informatie. U kunt ook enkele van uw voorkeuren wijzigen. Houd er rekening mee dat het blokkeren van sommige soorten cookies van invloed kan zijn op uw ervaring op onze websites en de services die we kunnen bieden.

Essentiële Website Cookies

Deze cookies zijn strikt noodzakelijk om u diensten aan te bieden die beschikbaar zijn via onze website en om sommige functies ervan te gebruiken.

Omdat deze cookies strikt noodzakelijk zijn om de website te leveren, heeft het weigeren ervan invloed op het functioneren van onze site. U kunt cookies altijd blokkeren of verwijderen door uw browserinstellingen te wijzigen en alle cookies op deze website geforceerd te blokkeren. Maar dit zal u altijd vragen om cookies te accepteren/weigeren wanneer u onze site opnieuw bezoekt.

We respecteren volledig als u cookies wilt weigeren, maar om te voorkomen dat we u telkens opnieuw vragen vriendelijk toe te staan om een cookie daarvoor op te slaan. U bent altijd vrij om u af te melden of voor andere cookies om een betere ervaring te krijgen. Als u cookies weigert, zullen we alle ingestelde cookies in ons domein verwijderen.

We bieden u een lijst met opgeslagen cookies op uw computer in ons domein, zodat u kunt controleren wat we hebben opgeslagen. Om veiligheidsredenen kunnen we geen cookies van andere domeinen tonen of wijzigen. U kunt deze controleren in de beveiligingsinstellingen van uw browser.

Overige externe diensten

We gebruiken ook verschillende externe services zoals Google Webfonts, Google Maps en externe videoproviders. Aangezien deze providers persoonlijke gegevens zoals uw IP-adres kunnen verzamelen, kunt u ze hier blokkeren. Houd er rekening mee dat dit de functionaliteit en het uiterlijk van onze site aanzienlijk kan verminderen. Wijzigingen zijn pas effectief zodra u de pagina herlaadt

Google Webfont Instellingen:

Google Maps Instellingen:

Google reCaptcha instellingen:

Vimeo en Youtube video's insluiten:

Privacybeleid

U kunt meer lezen over onze cookies en privacy-instellingen op onze Privacybeleid-pagina.

Privacyverklaring
Accept settingsHide notification only