Water – Droge voeten
Water en land zijn onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Noord-Holland. Eeuwenlang moesten bewoners zich aanpassen aan een nat en veranderlijk landschap. Ontdek in de aflevering van NH – Met dijken, molens en sluizen temt Noord-Holland het water al eeuwenlang – hoe zij, laag voor laag, het land naar hun hand zetten en zo de provincie vormgaven die we nu kennen.
Een landschap dat we zelf maakten
Tegenwoordig doorkruisen we moeiteloos Noord-Holland met fiets, trein of auto. We steken sloten en kanalen over en bewegen ons door een landschap dat strak is ingericht. Maar dat beeld is relatief nieuw. Eeuwenlang was dit gebied een natte, moeilijk begaanbare delta. Slechts kleine stukken land waren geschikt om op te wonen, omringd door moeras, veen en water. Generaties bewoners hebben dit landschap stap voor stap veranderd.
Leven met het water
Duizenden jaren geleden bepaalde het water hoe mensen leefden. Noord-Holland bestond uit moerassen, meren en kreken, waar zout en zoet water door elkaar liepen. Tussen de natte gebieden lagen kleine stukken hoger land waar mensen zich vestigden. In Huis van Hilde is een reconstructie te zien van ‘Aak’, een jongetje dat 2000 jaar geleden leefde. Zijn leven speelde zich grotendeels af in en rond het water.
De strijd tegen het water
Duizend jaar geleden verandert het landschap ingrijpend. De zeespiegel stijgt en overstromingen komen vaker voor. Grote delen van het land verdwijnen in de Zuiderzee. Om zich te beschermen, beginnen bewoners in West-Friesland met de aanleg van de Westfriese Omringdijk. In eerste instantie ligt die dijk niet aan de rand van het land, maar juist erin: een veilige plek om naartoe te vluchten bij hoog water.
De Westfriese Omringdijk
Rond 1320 vormt de Westfriese Omringdijk één gesloten geheel van 126 kilometer lang. Door bestaande dijken met elkaar te verbinden, ontstaat een sterkere bescherming tegen het water. De dijk wordt in de loop der tijd steeds verder verlegd. Soms moeten hele dorpen wijken, zoals Etersheim. Dat dorp ligt nu niet meer op de oorspronkelijke plek. Archeologische vondsten, zoals een opgeviste sarcofaag, maken dit verleden zichtbaar.
Een landschap in lagen
In Huis van Hilde komen deze verhalen samen. Ze laten zien hoe Noord-Holland laag voor laag is gevormd door de voortdurende wisselwerking tussen mens en water. Wat nu vanzelfsprekend lijkt, is het resultaat van eeuwen van aanpassen, bouwen en doorzetten.