De case van de Zwijnekop
De case
In de ruïne van Brederode in Santpoort-Zuid werd vensterglas met een afbeelding van zwijnekop gevonden. Waarom staat er een zwijnekop op dit glas?
Het onderzoek
Het zwijn was vooral vanwege zijn slagtanden een beest dat respect afdwong. Tijdens de jacht gaf het zich niet gemakkelijk gewonnen en reageerde heftig op zijn belagers. Vandaar dat het dier als symbool van moed en kracht, met de opkomst van de heraldiek in de late 12de eeuw zeer gewild was als wapenteken. Als oudste voorbeeld geldt het wapen van Rudolf van Ramsberg uit 1163. Al in de 13de eeuw was het zwijn als wapenteken wijd verbreid.
Vermoedelijk was Reinoud II (1415-1473) de eerste Brederode die een zwijn als embleem voerde. Hij was gehuwd met Yolande van Lalaing. Zwijnen komen daarom herhaaldelijk voor in het getijdenboeken van Yolande de Lalaing (Bodleian Library, Oxford) en in dat van haar zwager Gijsbrecht van Brederode, bisschop-elect van het Sticht Utrecht (Universiteitsbibliotheek, Luik). In de marges zijn steeds zwijnskoppen te zien met daaronder twee gekruiste brandende takken. In het getijdenboek van Yolande van Lalaing zijn de zwijnskoppen niet alleen in de marges te zien, maar werden zij ook als regelvullers gebruikt. Ook in een ander boek dat met de Brederodes in verband wordt gebracht, de Kroniek van Kattendijke (ca. 1491), duiken zwijnskoppen op. Op de koorbanken van de Sint Bavo in Haarlem zijn veel van de achterzijden van de zetels versierd met de wapens van de Brederodes.
Het eindoordeel
Het kan vrijwel niet anders of het in gevonden vensterglas verbeeldt het embleem van de 15de-eeuwse heren van Brederode.
