Hildes Lezing

15-11-2026

Wat loodisotopen ons vertellen over uitwisselingsnetwerken in de bronstijd

Waar kwam het metaal vandaan waarvan bronzen voorwerpen werden gemaakt? En hoe ver reisden grondstoffen en objecten in de bronstijd? In deze lezing laat archeoloog Liesbeth Theunissen zien hoe natuurwetenschappelijk onderzoek nieuwe inzichten geeft in de wereld van duizenden jaren geleden.

Centraal staat het onderzoek naar bronzen voorwerpen uit de tijd van Julia, een vrouw uit de bronstijd die in de tentoonstelling van Huis van Hilde tot leven komt. Met behulp van loodisotopenonderzoek kunnen onderzoekers achterhalen waar het kopererts voor deze voorwerpen werd gewonnen en hoe het metaal door Europa werd verhandeld.

Aan de hand van resultaten uit het loodisotopenproject, waarbij verschillende bronstijdvondsten uit Noord‑Holland zijn onderzocht, laat Theunissen zien hoe archeologen uitwisselingsnetwerken reconstrueren. Zo wordt duidelijk dat mensen in de bronstijd deel uitmaakten van uitgebreide netwerken waarin grondstoffen, kennis en ideeën werden uitgewisseld.

Deze lezing laat zien hoe natuurwetenschappelijke analyses en archeologische interpretatie samen een nieuw licht werpen op het verleden.

Praktische informatie

Datum: zondag 15 november 2026

Voor wie: Ben je nieuwsgierig naar archeologie en de bronstijd? Wil je weten hoe wetenschappers kunnen achterhalen waar het metaal van bronzen voorwerpen vandaan komt? En ben je geïnteresseerd in de handelsnetwerken en contacten tussen mensen duizenden jaren geleden? Dan is deze lezing iets voor jou.

Programma
11.00 uur: ontvangst met koffie, thee en taart
11.30 uur: start lezing
12.30 uur: einde

Kosten: € 7,50 per persoon (exclusief entree museum).
Aanmelden is verplicht en kan via de website.

Hildes lezingen vinden elke derde zondag van de maand plaats. Ze bieden een vast moment om je te laten inspireren door archeologie, geschiedenis en nieuwe inzichten. Deze editie laat zien hoe moderne wetenschap nieuwe verhalen kan onthullen over het verre verleden.

Wat kun je verwachten

Tijdens deze lezing ontdek je via Liesbeth Theunissen hoe moderne analysetechnieken archeologen helpen om de herkomst van bronzen voorwerpen te achterhalen. Je hoort hoe isotopenonderzoek werkt en hoe deze methode inzicht geeft in handelsroutes en contacten tussen verschillende regio’s in de bronstijd. Ook krijg je een beter beeld van de wereld waarin mensen zoals Julia leefden.

Korte biografie Liesbeth Theunissen

De lezing wordt verzorgd door Liesbeth Theunissen, archeoloog bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en specialist in de late prehistorie (circa 3000–12 voor Christus). Zij adviseert over archeologisch erfgoed en leidt sinds 2023 een onderzoeksproject naar uitwisselingsnetwerken in de bronstijd. In dit onderzoek worden natuurwetenschappelijke methoden zoals isotopenanalyse en samenstellingsonderzoek toegepast. Theunissen heeft ruime ervaring met het vertalen van onderzoeksresultaten naar een breed publiek en werkt daarbij regelmatig samen met musea, waaronder Huis van Hilde.

Wie is Julia

Julia is een van de mensfiguren in de tentoonstelling van het Huis van Hilde. Zij leefde in de Late Bronstijd, rond 900 voor Christus. Haar skelet werd gevonden tijdens opgravingen in Bovenkarspel, waar archeologen twee jonge mensen samen in een greppel aantroffen. Ze lagen met hun gezichten naar elkaar toe, wat wijst op een nauwe band, bijvoorbeeld als familie of geliefden .

Julia was ongeveer 16 jaar oud. Haar skelet was vrijwel compleet, waardoor een gezichtsreconstructie kon worden gemaakt. Hoe zij is overleden, is niet bekend. Op haar botten zijn geen sporen van geweld gevonden.

Tijdens deze lezing staat de wereld van de Late Bronstijd centraal: de periode waarin Julia leefde. Haar reconstructie geeft een persoonlijk en herkenbaar beeld van het leven in West-Friesland in die tijd en helpt ons beter te begrijpen hoe mensen toen woonden en werkten.

Wat direct opvalt aan Julia zijn de bronzen sieraden die zij draagt. Deze sieraden zijn replica’s van archeologische vondsten uit Westwoud (West-Friesland), ontdekt tijdens onderzoek langs de Westfrisiaweg (N23) . Ze laten zien hoe belangrijk brons was in het dagelijks leven. Brons, een legering van koper en tin, werd niet alleen gebruikt voor praktische toepassingen, maar ook voor sieraden die status en identiteit uitdrukten.

Dit soort vondsten speelt een belangrijke rol in onderzoek naar de herkomst en uitwisseling van materialen. Met technieken zoals loodisotopenanalyse kunnen onderzoekers achterhalen waar het gebruikte metaal vandaan komt en welke handelsnetwerken er bestonden.

Meer weten over Julia en haar bronzen sieraden? Lees verder op de pagina van het archeologisch depot over Julia.

Verder lezen over loodisotopen en de Bronstijd

Wil je je verder verdiepen in het onderzoek naar loodisotopen en uitwisselingsnetwerken in de Bronstijd? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft een reeks van twaalf blogs gepubliceerd over het #loodisotopenprojectbronstijd. Hierin lees je hoe onderzoekers met behulp van loodisotopenanalyse de herkomst van metalen bepalen en inzicht krijgen in handelsnetwerken uit het verleden.

Bekijk de blogs en ontdek hoe archeologisch onderzoek nieuwe inzichten geeft in de Bronstijd.