De publicatie Bewoningsgeschiedenis op Texel laat zien hoe mensen op het eiland leefden in de vroege middeleeuwen, tussen circa 475 en 900. Archeologisch onderzoek aan de Beatrixlaan in Den Burg bracht sporen van bewoning, landbouw en ambacht aan het licht. De opgravingen vonden plaats in de jaren 1965, 1968 en 1971‑1975 en werden uitgevoerd door de toenmalige Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Deze publicatie bundelt de resultaten en plaatst ze in een bredere historische context.

Archeologisch onderzoek bij Den Burg

Het onderzochte terrein bestond uit weiland dat bestemd was voor woningbouw. Archeologen groeven hier ongeveer 11,5 hectare op. In de bodem kwamen resten tevoorschijn uit bijna alle archeologische perioden, van de Midden‑Bronstijd tot de Late Middeleeuwen. Toch richt deze publicatie zich bewust op één periode: de Vroege Middeleeuwen. Zo ontstaat een scherp beeld van vier eeuwen bewoning op Texel.

Bewoning en landschap van het oude Texel

Tijdens de Vroege Middeleeuwen woonden veel mensen op het hoger gelegen oude land van Texel. De keuze voor woonplekken hing sterk samen met bodem en reliëf. In de Merovingische periode leefden bewoners vooral op dekzandheuvels. In de Karolingische tijd verspreidde de bewoning zich meer en kreeg zij een herkenbare structuur. Dit laat zien hoe bewoners zich aanpasten aan hun omgeving.

Huizen, ambacht en een zandweg

Op het opgegraven terrein woonden tegelijk vier tot vijf gezinnen in woonstalhuizen. Daarnaast gebruikten zij hutkommen: kleine, deels ingegraven gebouwtjes voor ambachtelijk werk, zoals weven. De huizen lagen langs een slingerende zandweg. Deze weg verbond de nederzetting met weidegebieden aan zowel de zuid- als de noordkant van het eiland. Waarschijnlijk gebruikten bewoners de route vooral voor het verplaatsen van rundvee. De weg sloot aan op een vroege vorm van de huidige Akenbuurtsweg en bleef tot het einde van de 9e eeuw in gebruik.

Texel en contacten met het Rijngebied

De vondsten tonen dat Texel nauwe banden had met het Rijngebied. Vooral in de vijfde tot zevende eeuw gebruikten bewoners veel geïmporteerd aardewerk van hoge kwaliteit. Dit wijst op intensieve contacten en mogelijke migratie uit het zuiden. In de 9e eeuw veranderde dit patroon en maakten Texelaars steeds vaker gebruik van lokaal, handgevormd aardewerk. Zo weerspiegelen de vondsten veranderende netwerken en invloeden.

Noord-Hollandse Archeologische Publicaties – 13

522 pagina’s | ISBN 978-94-92428-17-2| 2022

Open hier het rapport Bewoningsgeschiedenis op Texel in PDF (28 MB)

Open hieronder de bijlagen 1 t/m 3 die horen bij het rapport Bewoningsgeschiedenis op Texel in PDF:

• Kaart 1: Opgravingsplattegrond met alle sporen uit de periode Midden-Bronstijd-B tot en met de Late Middeleeuwen (2,7 MB)
• Kaart 2: Opgravingsplattegrond met de sporen uit de Vroege Middeleeuwen, geprojecteerd op een reconstructie van het reliëf uit het begin van de IJzertijd (1,7 MB)
• Kaart 3: Opgravingsplattegrond met de sporen uit de Vroege Middeleeuwen, geprojecteerd op een reconstructie van het reliëf uit het begin van de IJzertijd (1,1 MB)

Deze publicatie is in de museumwinkel van Huis van Hilde te verkrijgen en kost € 75,-

Zie ook Texel-Beatrixlaan in de collectie van het Archeologisch depot.