De Brits-Russische Invasie van 1799
Op 27 augustus 1799 werd Noord-Holland opgeschrikt door een grootschalige landing van 20.000 Britse soldaten op het strand van Groote Keeten, ten noorden van Callantsoog. Twee weken later sloten zich nog eens 30.000 Russische soldaten bij de troepenmacht aan. Deze invasie vormde het begin van een bloedige oorlog die bijna twee maanden zou duren en waarbij uiteindelijk ongeveer 80.000 militairen betrokken waren.
De gevechten vonden plaats in het duingebied, langs de dijken rond de Zijpe en bij Bergen, Castricum en de dorpen daaromheen. De strijd kostte tienduizenden mensen het leven en liet een grote verwoesting in de dorpjes langs de duinen na.
Gravure van de landing van het Britse leger op 27 augustus 1799 bij Callantsoog, met op de voorgrond Bataafse soldaten (C. Brouwer, ca. 1800, collectie: Rijksmuseum, RP-P-OB-86.723). Daarbij de reconstructie van een Engelse soldaat, een militaire knoop van het Bataafse leger en een kanonskogel, gevonden in de duinen bij Callantsoog (Collectie: Huis van Hilde | Provincie Noord-Holland, foto’s: Kees Zwaan).
De ‘Vergeten Oorlog’
Nederland stond in die tijd bekend als de Bataafse Republiek en was bondgenoot van revolutionair Frankrijk. Willem de Vijfde, prins van Oranje-Nassau, had al in 1795 met zijn gezin de vlucht genomen richting Engeland. Zijn zoon stond te popelen om de macht van het huis Oranje te herstellen. Het machtige Britse Rijk wilde tegelijk de invloed van Frankrijk op het Europese vasteland sterk inperken. Met deze invasie hoopte men het revolutionaire Frans-Bataafse bestuur te verdrijven uit Nederland, maar de militaire operatie verliep anders dan gepland.
Op 6 oktober eindigde de strijd in Castricum met een overwinning van de Bataafse (Nederlandse) troepen en hun Franse bondgenoten. Een blamage voor het Huis Oranje en haar Engelse en Russische bondgenoten. Hoe kan het dat meer dan twee eeuwen later maar weinig mensen in de regio weten van deze ‘Vergeten Oorlog’?
Uit historische bronnen komen we veel te weten over het drama dat zich in de herfst van 1799 in deze regio afspeelde. Bovendien zijn er de afgelopen decennia veel archeologische sporen en vondsten uit 1799 onder het zand tevoorschijn gekomen. In de duinen kwamen onder andere skeletten van soldaten aan het licht, soms met delen van hun uniform, uitrusting en wapentuig. Ook in de dorpen en omliggende akkers worden nog geregeld musketkogels, knopen, gespen en delen van wapens in de bodem aangetroffen. Museum Huis van Hilde beheert honderden archeologische vondsten en tastbare verhalen van deze strijd. Twee reconstructies van soldaten met hun uitrusting en uniform, vergezeld van tientallen artefacten maken deel uit van de vaste tentoonstelling in het museum.
Patroontasplaat van een Russische grenadier, gevonden bij een skelet in de duinen van Castricum (Collectie: Huis van Hilde | Provincie Noord-Holland, foto’s: Kees Zwaan | inv. nr. 5379-01).
Reconstructies van een Britse en een Russische grenadier in de tentoonstelling van museum Huis van Hilde (foto: Lucienne van der Stouwe).
Documentaire
Jelle Meijerink van het Youtubekanaal Yel Senso neemt je in deze documentaire mee langs de slagvelden van 1799. Hij vertelt het verhaal van de Vergeten Oorlog, samen met Rob Janssen, auteur van Invasie 1799: Onheil over Noord-Holland, en Wytze Stellingwerf, collectiebeheerder van Museum Huis van Hilde. Re-enactor Simon de Vries laat zien hoe een achttiende-eeuws musket werkte.
Credits
Tekst en presentatie: Jelle Meijerink
Camerawerk en montage: Sil Meijerink
Beeldmateriaal archeologie: Hollandia Archeologen
Fotografie artefacten: Kees Zwaan, Provincie Noord-Holland
Met dank aan: Rob Janssen, Simon de Vries en Wytze Stellingwerf



Huis van Hilde